Tính đến tháng 10 năm 2025, tại Hà Nội, Việt Nam, số ca nhiễm cúm, đặc biệt là ở trẻ em, đang có xu hướng gia tăng. Tại các khu vực đô thị, một số trường học thậm chí đang xem xét áp dụng các biện pháp khẩn cấp. Do ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới, Hà Nội có hai đợt dịch cúm mỗi năm vào mùa hè và mùa đông, vì vậy so với Nhật Bản, ý thức phòng ngừa quanh năm được yêu cầu cao hơn.
Đặc biệt, thời điểm hiện tại khi đang tiến gần đến cuối năm là giai đoạn quan trọng khi nguy cơ lây nhiễm tăng cao. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo tất cả mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên nên tiêm vắc xin cúm mỗi năm một lần, và người Nhật đang sinh sống tại Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ.
Việc tiêm vắc xin giúp giảm khoảng 60% nguy cơ phát bệnh, và ngay cả trong trường hợp mắc cúm, cũng có tác dụng ngăn ngừa các biến chứng nặng như viêm phổi. Các tác dụng phụ nhìn chung là nhẹ, phần lớn chỉ là đau tại chỗ tiêm hoặc sốt nhẹ trong thời gian ngắn.
Một điểm ít được biết đến là sự khác biệt trong phương pháp tiêm chủng giữa Nhật Bản và các quốc gia khác. Tại Nhật Bản, tiêm dưới da là phương pháp phổ biến, trong khi ở nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Hà Nội, thì tiêm bắp được xem là tiêu chuẩn.
Sự khác biệt này thực tế ảnh hưởng lớn đến mức độ phản ứng phụ sau tiêm. Do mô dưới da chứa nhiều tế bào miễn dịch, phản ứng với kháng nguyên dễ mạnh hơn, nên tiêm dưới da có xu hướng gây đỏ, sưng, ngứa và cảm giác nóng tại chỗ tiêm. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản cũng thừa nhận rằng “tiêm dưới da có xu hướng gây phản ứng tại chỗ mạnh”.
Ngược lại, tiêm bắp đưa vắc xin vào mô cơ có lưu lượng máu dồi dào, giúp kháng nguyên khuếch tán nhanh, từ đó giảm viêm tại chỗ. Trên thực tế, các nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy rằng so với tiêm dưới da, tiêm bắp làm giảm cảm giác đau xuống khoảng một nửa, và tần suất sưng, đỏ cũng thấp hơn rõ rệt. Ngoài ra, tỷ lệ mắc cúm sau tiêm ở nhóm tiêm bắp thấp hơn khoảng 27%, và hiệu quả phòng ngừa được đánh giá là tương đương hoặc cao hơn.
Bản thân tôi trong năm nay đã hoàn tất việc tiêm vắc xin cúm bằng đường tiêm bắp. Trước đây, khi tiêm dưới da, vị trí tiêm thường đỏ, sưng to và nóng, nhưng năm nay chỉ xuất hiện đau cơ nhẹ trong khoảng 1–2 ngày. Trong thời gian sắp tới, hãy chuẩn bị cho đỉnh điểm lây nhiễm mùa đông một cách an tâm bằng phương pháp tiêm chủng theo tiêu chuẩn toàn cầu.
Điểm chính
-
Tại Hà Nội, mùa thu – mùa đông là thời điểm cúm bùng phát mạnh nhất. Thời gian tiêm vắc xin lý tưởng là từ tháng 10 đến tháng 12.
-
Tiêm bắp là phương pháp chủ đạo ở nước ngoài, và đã được chứng minh là ít gây phản ứng phụ (sưng, nóng) hơn so với tiêm dưới da.
-
Tiêm dưới da do thực hiện ở mô giàu tế bào miễn dịch nên dễ gây phản ứng, trong khi tiêm bắp an toàn và hiệu quả đầy đủ.
Bác sĩ Nội khoa – Kobayashi Keigo
